Doğal duman ve ısı tahliye sistemleri

Tasarım ve uygulama rehberi

Doğal duman ve ısı tahliye sistemleri: hava dengesi, kumanda ve bakım

Doğal duman ve ısı tahliye sistemleri (NSHEVS), sıcak gazların yükselme eğilimini kullanarak dumanı çatı veya üst cephe açıklıklarından dışarı yönlendirir. Alt seviyedeki hava girişiyle birlikte tasarlanan sistem, kaçış ve itfaiye müdahale koşullarını desteklemeyi ve sıcak dumanın yapı üzerindeki etkisini azaltmayı amaçlar.

Tasarım, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve proje esaslarıyla değerlendirilir. Doğal duman ve ısı tahliye cihazlarının performans kapsamı EN 12101-2, gerekli duman perdelerinin kapsamı EN 12101-1 üzerinden kontrol edilir. Kapak, açıcı ve kumanda düzeni seçilen cihazın belgelenmiş performansıyla birlikte ele alınır.

Duman katmanı ve dengeli hava akışı

Tahliye açıklığı, duman haznesi ve alt seviye hava beslemesi birlikte hesaplandığında doğal akış düzeni oluşur.

Sıcak gazların yükselmesi
Yangınla ısınan gazların yoğunluğu düşer; gazlar yükselerek tavan altında duman katmanı oluşturur. Bina yüksekliği, yangın büyüklüğü ve sıcaklık farkı, tahliye hesabının girdileridir.
Duman haznesi ve perdeler
Çatı geometrisi veya uygun duman perdeleri, tasarlanan duman haznelerini oluşturur. Perdenin konumu, açıklıkları ve performansı, dumanın yatay yayılımını yönetme hedefiyle seçilir.
Üst seviyeden doğal tahliye
Çatı kapağı veya üst cephe açıklığı açıldığında, kaldırma kuvveti ve basınç farkı dumanın dışarı akmasını sağlar. Tahliye cihazının aerodinamik serbest alanı, rüzgar etkileri ve yerleşim koşulları hesabın parçasıdır.
Alt seviyeden tamamlama havası
Kapı, pencere veya otomatik hava girişleri tahliye edilen gazın yerine hava sağlar. Giriş alanı ve akış hızı, duman katmanını bozmayacak şekilde tahliye ile dengelenir. Hedeflenen daha temiz alt katmanın koşulları tasarım yangınıyla doğrulanır.

Açılma düzenleri, hesap ve işletme

Kumanda tipi, cihazın yük ve sıcaklık sınıflarıyla birlikte seçilir; günlük havalandırma işlevi yangın senaryosuyla koordine edilir.

Kumanda ve tetikleme seçenekleri

Pnömatik açılma: Uygun sistemlerde CO₂ kartuşu veya belgelenmiş gaz beslemesi, pnömatik pistonları çalıştırır. Temel açılma işlevi elektrikten bağımsız düzenlenebilir; kar ve rüzgar altında çalışma seçilen cihazın deney sınıfına bağlıdır. Gaz hatları ve açılma geometrisi üretici düzenine göre belirlenir.
Elektrikli aktüatörler: Zincirli, doğrusal veya kollu açıcılar; cihaz ve kumanda paneliyle uyumlu olarak seçilir. 24 V DC gibi düşük gerilimli düzenlerin yanında farklı besleme seçenekleri bulunabilir. Günlük havalandırma, yağmur ve rüzgar sensörleri yangın modunun önceliğine göre yönetilir.
Lokal termal tetikleme: Eriyebilir eleman veya cam ampul, yalnızca bu işlevi içeren belgelenmiş cihaz düzeninde yerel tetikleme sağlar. Aktivasyon sıcaklığı ve kumandadan bağımsız çalışma şekli seçilen donanıma bağlıdır; bütün kapaklarda aynı termal eleman bulunmaz.
Manuel kumanda ve alarm entegrasyonu: Yangın algılama paneli ve erişilebilir manuel duman tahliye butonları, tanımlanan zon senaryosunu başlatır. Duman perdeleri, üst açıklıklar ve hava girişlerinin sırası projede belirlenir; kumanda ve arıza bilgileri izlenir.

Cihaz ve hava alanı hesabı

Aerodinamik serbest tahliye alanı: Geometrik kapak ölçüsü ile etkin tahliye alanı aynı değildir. Gerekli aerodinamik serbest tahliye alanı, seçilen cihazın performans verisi, tasarım yangını, duman haznesi ve hedef katman yüksekliğiyle hesaplanır; alt seviye hava giriş alanı ayrıca kontrol edilir.
Kar, rüzgar ve sıcaklık sınıfları: Cihazın kar yükü, rüzgar yükü, sıcaklık, açılma güvenilirliği ve kullanım sınıfları saha koşullarıyla eşleştirilir. Aktüatör tipi tek başına yük dayanımını göstermez. Açılma açısı ve açıklık çevresindeki engeller seçilen cihazın belgelenmiş geometrisiyle değerlendirilir.
Güç sürekliliği ve sistem koordinasyonu: Elektrikli düzende akü kapasitesi, bekleme süresi ve gerekli açma/kapama çevrimleri birlikte belirlenir. Belirli panolardaki 72 saat yedekleme değeri bekleme süresini ifade eder; motorun 72 saat kesintisiz çalıştığı anlamına gelmez. Sprinkler, havalandırma ve kaçış düzenleri duman tahliye hesabıyla koordine edilir.

Devreye alma, test ve bakım

Zon ve işlev testleri: Manuel buton, yangın alarmı, cihaz açılması, hava girişi ve ilgili perde işlevleri kontrollü testle doğrulanır. Normal havalandırmadan yangın moduna geçiş ve arıza izleme senaryosu kayıt altına alınır.
Donanıma göre bakım programı: Pnömatik düzende kartuş/gaz beslemesi, hatlar ve pistonlar; elektrikli düzende aküler, besleme ve açıcılar kontrol edilir. Menteşe, conta, sabitleme ve açıklık çevresi her iki düzende de incelenir. Test ve değişim aralıkları üretici programı ile uygulanacak bakım esasına göre belirlenir.
Bina değişiklikleri: Raf yüksekliği, bölme duvarı, çatı ekipmanı, hava girişleri veya kullanımın değişmesi duman haznesini ve akış koşullarını etkileyebilir. Değişiklikler mevcut hesap ve zon senaryosuyla yeniden değerlendirilir.

Bina tipine göre doğal tahliye

Çatı biçimi, duman hazneleri, hava girişi ve insan yoğunluğu her binada farklı seçimler gerektirir.

Lojistik depolar ve antrepolar

Bina koşulları: Geniş çatı, yüksek raflar ve farklı yangın yükleri.
Uygulama yaklaşımı: Çatı kapağı veya ışıklık entegrasyonu; duman haznesi, raf yerleşimi ve belgelenmiş yük sınıflarıyla değerlendirilir.

Üretim tesisleri

Bina koşulları: Proses ısısı, normal havalandırma ihtiyacı ve yangın sırasında duman oluşumu.
Uygulama yaklaşımı: Günlük havalandırma ve yangın tahliyesi, uyumlu cihazlarla ve yangın öncelikli kumanda senaryosuyla birleştirilir.

AVM ve atrium alanları

Bina koşulları: Cam çatı, yüksek hacim ve yoğun ziyaretçi kullanımı.
Uygulama yaklaşımı: Cephe/çatı açıklıkları, uygun aktüatörler ve gerekli duman perdeleri mimari yerleşim ve tahliye hesabıyla birlikte seçilir.

Spor, fuar ve sergi merkezleri

Bina koşulları: Geniş açıklıklar ve değişken insan yoğunluğu.
Uygulama yaklaşımı: Üst tahliye ve alt hava girişleri aynı zon senaryosunda koordine edilir; kaçış yolları ve geçici yerleşimler hesaba katılır.

Pnömatik ve elektrikli kumanda düzenlerini karşılaştırın

Tüm sütunları incelemek için tabloyu yatay kaydırabilirsiniz.

Pnömatik ve elektrikli kumanda düzenlerini karşılaştırın
Özellik	Pnömatik düzen	Elektrikli düzen
Açılma kaynağı	Uygun kartuş veya belgelenmiş gaz beslemesi.	Uyumlu besleme ve gerekli akü yedeklemesi.
Yük altında çalışma	Seçilen cihazın deney sınıfına bağlı.	Seçilen cihazın deney sınıfına bağlı.
Günlük havalandırma	Uygun çift işlevli düzen ve kumandayla.	Uygun açıcı ve yangın öncelikli kumandayla.
Lokal termal tetikleme	Bu işlevi içeren belgelenmiş donanımda.	Bu işlevi içeren belgelenmiş donanımda.
Bakım odağı	Gaz kaynağı, hatlar, pistonlar ve mekanik parçalar.	Aküler, besleme, açıcılar ve mekanik parçalar.
Seçim yaklaşımı	Saha yükleri, geometri ve cihaz performansı.	Saha yükleri, geometri ve cihaz performansı.

Çatı ve cephe planlarını, bina kullanımını ve mevcut havalandırmayı Özkartay ile paylaşın; duman haznesi, tahliye alanı ve kumanda ihtiyaçlarını birlikte değerlendirelim.

Doğal duman ve ısı tahliye sistemleri

Sistem hakkında

Sistem kapsamı