Tasarım ve uygulama rehberi
Hassas ve kritik alanlarda inert gazlı söndürme sistemleri
İnert gaz sistemleri, uygun kapalı hacimde oksijen düzeyini tasarlanan söndürme koşuluna düşürerek yangını kontrol eder. Azot, argon veya bunların karışımlarını kullanan sistemler elektriksel olarak iletken olmayan ve söndürme kalıntısı bırakmayan bir seçenek sunar.
Söndürücü madde, gerekli konsantrasyon, oda bütünlüğü, basınç yönetimi ve insan bulunma koşulları birlikte değerlendirilir. ISO 14520, EN 15004 veya NFPA 2001 kapsamındaki tasarım esasları seçilen sisteme uygulanır. Doğal gaz bileşimi tek başına her konsantrasyonun güvenli veya bütün yaşam döngüsünün çevresel etkisiz olduğu anlamına gelmez.
01
Hacimsel koruma ve güvenli çalışma senaryosu
Yangın algılama, uyarı, tahliye ve gaz boşaltımı korunan mahalin kullanımına göre koordine edilir.
Algılama ve bırakma kontrolü
Algılama doğrulaması, sesli/görsel uyarı, gerekli gecikme, manuel kontroller ve havalandırma kapatma senaryosu projede tanımlanır. Kapıların kapanması ve ilgili ekipmanın durdurulması, gazın koruma hacminde tutulmasına yardımcı olur.
Oksijen düzeyinin azaltılması
Normal havadaki yaklaşık %21 oksijen, hesaplanan söndürücü madde miktarıyla yangını desteklemeyecek tasarım düzeyine indirilir. Gerekli konsantrasyon yakıt ve sistemin deney/belge kapsamına göre belirlenir; tek bir %12–14 aralığı her risk ve mahal için kullanılmaz.
İnsan bulunma ve maruz kalma koşulları
İnsan güvenliği; konsantrasyon, maruz kalma süresi, rakım, mahal kullanımı ve uygulanacak standardın sınırlarıyla değerlendirilir. IG-541’in CO₂ içermesi tahliye gereğini ortadan kaldırmaz. Boşaltım sonrası giriş ve havalandırma, acil durum planına göre yönetilir.
Kalıntısız koruma ve çevresel değerlendirme
İnert söndürücü maddeler söndürme kalıntısı bırakmaz ve seçilen gazın çevresel göstergeleri üretici belgesinden değerlendirilir. Gazın temini, yüksek basınçlı depolama, dolum, taşıma ve bakımın yaşam döngüsü etkileri de seçimde dikkate alınır.
02
Gaz seçenekleri, mekanik düzen ve oda bütünlüğü
Söndürücü maddelerin bileşimleri farklıdır; silindir, boru ve nozul düzeni her sistem için kendi mühendislik hesabıyla seçilir.
İnert gaz bileşimleri
- IG-01: argon
- IG-01, %100 argondan oluşur. Gazın özkütlesi, korunan hacim ve açıklıklar birlikte değerlendirilir; daha ağır olması kapalı veya ayrı hacimlere otomatik olarak ulaşacağını göstermez.
- IG-100: azot
- IG-100, %100 azottan oluşur. Dağılım ve tutma koşulları, seçilen nozullar ve oda bütünlüğüyle hesaplanır.
- IG-55: azot ve argon
- IG-55’in nominal bileşimi %50 azot ve %50 argondur. Gerekli miktar ve boşaltım düzeni yakıt, sıcaklık ve korunacak hacimle belirlenir.
- IG-541 / INERGEN
- IG-541’in nominal bileşimi %52 azot, %40 argon ve %8 karbondioksittir. INERGEN bu karışımla ilişkili üretici markasıdır. İnsan bulunma koşulları diğer söndürücü maddelerde olduğu gibi konsantrasyon ve maruz kalma sınırlarıyla kontrol edilir.
Silindir, manifold ve dağıtım
- Yüksek basınçlı silindir grubu
- 200 bar veya 300 bar gibi depolama seçenekleri, seçilen sistemin belgelendirilmiş silindir/vanasına bağlıdır. Silindir hacmi, adedi, ortam sıcaklığı ve mahal alanı hesaplanır; daha yüksek basınç için sabit bir yer tasarrufu yüzdesi vaat edilmez.
- Manifold ve basınç yönetimi
- Silindirler uygun bağlantılar ve manifold üzerinden dağıtım hattına bağlanır. Regülatör, orifis veya sabit basınç düzeninin görevi seçilen teknolojiye bağlıdır. Silindir depolama basıncı ile dağıtım hattının tasarım basıncı ayrı kontrol edilir.
- Borulama, nozullar ve akustik etkiler
- Boru basınç sınıfı, bağlantı tipi, hat uzunluğu ve nozul delikleri üreticinin akış hesabıyla belirlenir. Nozul yönü ve akustik etkiler hassas cihazlarla birlikte değerlendirilir; bütün sistemler için tek bir boru uzunluğu veya hat basıncı kullanılmaz.
Oda bütünlüğü, test ve bakım
- Door Fan testi ve tutma süresi
- Fanla yapılan oda bütünlüğü ölçümü, kaçak özelliklerinden konsantrasyonun korunma süresini değerlendirmeye yardımcı olur. Gerekli tutma süresi, koruma yüksekliği ve kabul yöntemi uygulanacak standart ve tasarım esasına göre tanımlanır; kapı veya tesisat değiştiğinde yeniden değerlendirilir.
- Basınç tahliye düzeni
- Gaz boşaltımı sırasında oluşabilecek basınç farkları, duvar/tavan dayanımı ve tahliye yoluyla hesaplanır. Gereken tahliye damperi ve açıklığı, boşaltım akışı ve mahale göre boyutlandırılır; bütün sistemler için aynı boşaltım süresi kabul edilmez.
- Devreye alma ve işletme kontrolü
- Algılama, alarm, havalandırma ve bırakma arayüzleri kontrollü testle doğrulanır. Silindir miktarı/dolum durumu, vanalar, hortumlar, nozullar ve mahal değişiklikleri üretici bakım programında kontrol edilir. Gerçek gaz boşaltımı, rutin kontrolün zorunlu tek yöntemi olarak kabul edilmez.
03
Hassas mahal uygulamaları
Kalıntısız söndürücü madde ihtiyacı, odanın kapanabilirliği ve insan bulunma koşulları birlikte değerlendirilir.
Veri merkezleri ve sistem odaları
- Koruma ihtiyacı
- Elektronik donanım, iş sürekliliği ve akustik hassasiyet.
- Tasarım yaklaşımı
- Söndürücü madde miktarı, nozul yerleşimi, akustik seçenekler ve havalandırma kapatma senaryosu birlikte hesaplanır.
Müze, arşiv ve sanat alanları
- Koruma ihtiyacı
- Islanma ve söndürme kalıntısına hassas varlıklar.
- Tasarım yaklaşımı
- Hacim bütünlüğü, yanıcı malzeme ve eserlerin korunma koşulları değerlendirilir; derin korlu malzemeler için söndürücü madde ve tasarım sınırları ayrıca kontrol edilir.
Elektrik ve kontrol odaları
- Koruma ihtiyacı
- İletken olmayan söndürücü madde ve ekipman izolasyonu ihtiyacı.
- Tasarım yaklaşımı
- Kablo geçişleri, oda açıklıkları ve elektriksel durdurma işlevleri tasarımla koordine edilir.
İlaç ve tıbbi cihaz üretim alanları
- Koruma ihtiyacı
- Süreç koşulları ve kalıntı hassasiyeti.
- Tasarım yaklaşımı
- Temizlik, proses havalandırması, insan bulunma ve yeniden işletmeye alma gereksinimleri projede değerlendirilir.
04
İnert gaz seçeneklerinin bileşimleri
Tüm sütunları incelemek için tabloyu yatay kaydırabilirsiniz.
| Başlık | IG-01 | IG-100 | IG-55 | IG-541 |
|---|---|---|---|---|
| Nominal bileşim | %100 argon | %100 azot | %50 azot / %50 argon | %52 azot / %40 argon / %8 CO₂ |
| Tasarım konsantrasyonu | Yakıt ve sistem belgesiyle hesaplanır. | Yakıt ve sistem belgesiyle hesaplanır. | Yakıt ve sistem belgesiyle hesaplanır. | Yakıt ve sistem belgesiyle hesaplanır. |
| İnsan bulunma | Konsantrasyon ve maruz kalma sınırlarıyla. | Konsantrasyon ve maruz kalma sınırlarıyla. | Konsantrasyon ve maruz kalma sınırlarıyla. | CO₂ içeriğiyle birlikte ilgili sınırlar kontrol edilir. |
| Silindir ve dağıtım | Seçilen sistemin basınç ve akış hesabına bağlı. | Seçilen sistemin basınç ve akış hesabına bağlı. | Seçilen sistemin basınç ve akış hesabına bağlı. | Seçilen sistemin basınç ve akış hesabına bağlı. |
Bileşim tablosu söndürücü madde ailelerini tanımlar; bir güvenlik sıralaması veya belirli Özkartay ürününün sertifika beyanı değildir.
Korunacak odanın ölçülerini, kullanımını ve mevcut havalandırmasını Özkartay ile paylaşın; söndürücü madde, silindir ve oda bütünlüğü ihtiyaçlarını birlikte değerlendirelim.